Mẹ Kiều ba bước thành hai bước lao tới trước mặt Kiều Vũ, giáng xuống một cái tát nặng nề, gần như dùng hết sức lực cả đời, cả cánh tay run rẩy tê dại, lòng bàn tay cũng đau rát.
Da Kiều Vũ vốn trắng, lúc này má nhanh chóng đỏ bừng sưng tấy, vết ngón tay trắng hằn lên một cách dữ tợn, trông đặc biệt chói mắt.
Cậu không chống cự, cũng không né tránh, chỉ lặng lẽ đứng yên, cúi đầu xuống.
Hiệu trưởng Hà và thầy Chu vô cùng kinh ngạc, vội vàng bước tới khuyên giải, nhưng mẹ Kiều không để ý đến họ, cứ trừng trừng nhìn chằm chằm vào Kiều Vũ, cổ họng như bị dao cạo qua, giọng trách mắng gần như giận dữ gào lên: “Sao con lại làm như vậy? Tại sao? Con muốn ép mẹ chết sao? Ép mẹ chết rồi thì con mới được giải thoát phải không? Được, con muốn mẹ chết, mẹ sẽ chết ngay cho con xem!”
Bà định lao thẳng ra ngoài cửa, thầy Chu vội vàng bước lên ngăn lại, hiệu trưởng Hà nhíu mày, trầm giọng nói: “Mẹ Kiều Vũ xin hãy bình tĩnh, đã tìm đến tôi tức là có thái độ tin tưởng, mong muốn giải quyết vấn đề. Một lời hay có thể sưởi ấm ba đông lạnh, một câu ác lại khiến sáu hạ buốt giá. Lời quá khích thì ta đừng nói nữa, trước tiên ngồi xuống trấn tĩnh lại. Kiều Vũ, em cũng ngồi xuống đi.”
Ông đích thân đi rót hai ly trà. Lại bảo thầy Chu lấy đá bọc khăn đưa cho Kiều Vũ chườm mặt.
Kiều Vũ từ trong túi móc ra tờ nguyện vọng thi đại học đưa cho hiệu trưởng Hà. Hiệu trưởng Hà đã trải qua đủ chuyện, lập tức hiểu ra đôi phần, liền hỏi thầy Chu: học sinh nộp nguyện vọng đã thu đủ chưa? Thầy Chu đáp còn thiếu vài người. Ông bèn bảo thầy mang bản Kiều Vũ nộp đến đây.
Thầy Chu đi nhanh rồi trở lại, đặt hai tờ nguyện vọng đối chiếu trên bàn thấp, chân tướng rõ ràng.
Mẹ Kiều cầm lấy một tờ, vừa nhìn thấy nguyện vọng số một rõ rành rành viết “Đại học Bắc Kinh – Quan hệ quốc tế”, rồi nhìn sang chỗ khác, không hề có lấy một trường nào ở Thượng Hải, lập tức như sét đánh ngang tai.
Đứa con trai từ nhỏ chưa từng trái lời, ngoan ngoãn hiểu chuyện nhất, lần này lại phản bội bà một cách triệt để.
Hiệu trưởng Hà nghiêm nghị phê bình Kiều Vũ: “Kỳ thi đại học là một cuộc tuyển chọn lớn của hàng triệu sĩ tử cả nước, là kỳ thi công bằng nhất trong đời người. Với một số em, nó chính là chiếc cầu độc mộc, hai đầu cầu sẽ dẫn đến hai cuộc đời khác biệt, hai tiền đồ khác nhau. Đồng thời nó cũng không phải kỳ thi chỉ của riêng em, thời đại quyết định tính toàn dân của nó, trực tiếp ảnh hưởng đến cha mẹ và cả gia đình em. Từ trên là quốc gia, Sở giáo dục, xuống dưới là nhà trường và thầy cô, tất cả chúng tôi đều mang lòng kính trọng với kỳ thi đặc biệt này, còn em lại coi nó như trò đùa, đem ra làm con cờ để mặc cả với mẹ. Việc này xảy ra ở một học sinh ưu tú như em, thật sự khiến chúng tôi vô cùng chấn động.”
Ông lại nhìn sang mẹ Kiều: “Phụ huynh cũng phải tự soi xét lời nói và hành vi của mình. Tôi làm giáo dục mấy chục năm, phát hiện nhiều phụ huynh không màng suy nghĩ của con, cứ ép buộc gán ý chí của mình lên chúng. Nhưng các em đã lớn, có tư duy và kỳ vọng cho tương lai riêng. Cha mẹ phải biết tôn trọng, trên cơ sở tôn trọng mới có thể bàn bạc, đạt được đồng thuận, chứ không phải đơn giản thô bạo nói một là một. Phải học cách buông tay, dù sao đây cũng là cuộc đời của Kiều Vũ, em ấy có quyền lựa chọn.”
Mẹ Kiều rơi nước mắt: “Nó muốn nộp vào bất cứ trường đại học nào ở Thượng Hải, tôi đều chấp nhận. Nhưng nếu muốn đi học ở ngoài tỉnh thì tôi nhất quyết không đồng ý.”
Hiệu trưởng Hà nhìn vào tờ nguyện vọng, cân nhắc nói: “Đại học Bắc Kinh là trường kiểu mẫu hàng đầu cả nước. Dù là bề dày lịch sử, nền tảng văn hoá, đội ngũ giảng viên tinh anh, hay cơ sở vật chất tiên tiến, đều khiến nhiều học viện trọng điểm khác khó bì kịp. Không biết chị có hiểu lầm gì về nó chăng?”
Thầy Chu lặng lẽ đưa cho bà một cuộn khăn giấy.
Mẹ Kiều khẽ nói lời cảm ơn, rồi tiếp tục: “Kiều Vũ nộp nguyện vọng ở trường ngoài, nếu thi đậu thì hộ khẩu sẽ theo học tịch chuyển đi Bắc Kinh, bốn năm sau muốn dời về Thượng Hải lại thì khó lắm. Chuyện này tôi nhất quyết không đồng ý. Tôi là lứa thanh niên trí thức lên Tân Cương, tưởng rằng sẽ chẳng bao giờ được trở về, nên ở Y Diện Tân Cương lập gia đình sinh con. Nào ngờ lại có chính sách hồi hương… Tôi ly hôn rồi dắt Kiều Vũ trở lại Thượng Hải, mọi thứ đều phải dựa vào bản thân, một người đàn bà như tôi nếm đủ mọi gian khổ, đồng tiền cắt làm đôi mà xài. Đáng thương nhất là Kiều Vũ, không hộ khẩu, không có trợ cấp nhà ở, không được chia tem phiếu, lúc đầu ngay cả trường học cũng không vào được, chỉ có thể tự mua sách giáo khoa, nhờ thầy cô về hưu trong ngõ, hôm nay dạy hai bài, ngày mai dạy hai bài như vậy mà gắng gượng. Sau này rốt cuộc cũng có chính sách cho mượn chỗ học, mặc cho nó học giỏi bao nhiêu, lấy bao nhiêu giấy khen, nhưng trường cấp hai trọng điểm nếu không đủ điều kiện chính sách thì vẫn không được vào. Chúng tôi cứ thế mà cắn răng chịu đựng, mãi đến khi có hộ khẩu, có hộ tịch, cuối cùng mới có thể ngẩng đầu làm người Thượng Hải. Cái tâm trạng mất rồi lại được, ai có thể thấu? Kiều Vũ còn nhỏ, nó không hiểu được, tôi vì cái hộ khẩu này đã hy sinh quá nhiều…” Bà nói đến đây có phần nghẹn lại, giọng run run: “Các người chưa từng trải qua nỗi khổ của tôi thì đừng khuyên tôi buông tay!”
Hiệu trưởng Hà không khuyên thêm nữa, lặng đi một lúc rồi nói: “Việc điền nguyện vọng thi đại học, trường có nghĩa vụ hướng dẫn, nhưng quyết định vẫn cần sự phối hợp của gia đình. Hai tờ nguyện vọng này trước hết mang về đi, ngày mai nhất định phải nộp lại.”
Ông đứng dậy, nhìn đồng hồ trên cổ tay: “Kiều Vũ quay về lớp học đi, thầy Chu, thầy tiễn phụ huynh đi! Tôi phải đến Sở Giáo dục, có một cuộc họp!”
Lương Ly nghe được nửa chừng, đã bị Trần Hoành Sâm kéo mạnh lôi xuống cầu thang, ra khỏi tòa nhà. Cậu nói: “Đừng nghe nữa, để lại chút thể diện cho Kiều Vũ!”
Lương Ly buồn bã đá một hòn sỏi nhỏ: “Hộ khẩu có quan trọng đến vậy sao?”
Trần Hoành Sâm đáp: “Còn tùy người! Như thi đại học, với cha mẹ anh và với anh, nó dĩ nhiên quan trọng, nhưng tuyệt đối không phải con đường duy nhất của đời anh, thi đậu chỉ là thêm viên gạch lát đường cho thành công sau này. Nhưng với Kiều Vũ hay mẹ cậu ấy, thi đại học là cơ hội duy nhất hiện tại để thoát khỏi khốn cảnh, để thay đổi số phận. Nếu không thi đậu, với họ tức là chấm dứt cả đời, không phải là không sống nữa, mà là tinh thần suy sụp.” Cậu thoáng trầm ngâm, sắc mặt cũng có chút u ám: “Có lúc không phải là không muốn chọn, mà là chẳng có lựa chọn nào cả!”
Hai người nhìn thấy một con én lớn nghiêng mình lướt qua trước nhành đào hồng, trời trong nắng ấm, xuân sắc thật đẹp.
Tuổi thiếu niên vốn chẳng biết mùi vị ưu sầu, đến nay biết được rồi, lại chỉ muốn nói mà không thốt ra.
Tối ấy, Kiều Vũ tan học về đến nhà, trong phòng yên ắng, thấy mẹ đắp chăn nằm trên giường, trên bàn đặt sẵn nước lọc cùng thuốc viên, cậu biết bệnh đau đầu của bà lại tái phát.
Giọng mẹ Kiều khàn đặc: “Mẹ không còn sức nấu cơm, trên bàn có tiền, con tự ra ngoài mua mà ăn.”
Kiều Vũ muốn hỏi bà đã ăn tối chưa thì nghe tiếng gõ cửa. Mở ra, thấy là Trần Hoành Sâm, cậu liền kéo tay Kiều Vũ: “Ba cậu gọi điện về nhà tôi, muốn nói chuyện với cậu, phải chạy nhanh, để lâu bên kia cũng tốn phí!”
Kiều Vũ xuống lầu vẫn chậm rãi, nhưng ra đến trong ngõ, thân thể bỗng như được tiếp thêm sức mạnh, cậu lại hỏi một lần: “Có phải là ba tôi ở Tân Cương không?”
Trần Hoành Sâm cười: “Cậu có mấy người ba? Không phải Tân Cương thì còn ai?”
Đôi mắt Kiều Vũ sáng lên, cậu nói lời cảm ơn rồi cất bước chạy nhanh, càng lúc càng nhanh, bóng dáng mau chóng mờ nhòa.
Lương Ly vừa ôn từ vựng tiếng Anh, vừa đun nước sôi, trong khu bếp lò chẳng có ai, bóng đèn bị khói dầu xông vàng khè, gió thổi lay động, in trên tấm kính, ngọn lửa vàng nhỏ chập chờn khi dài khi ngắn.
Dạo gần đây tivi đang chiếu lại “Liêu Trai”, khiến cô bất giác nhớ đến nhạc dạo đầu phim, trong lòng có chút rờn rợn, bỗng nghe tiếng bước chân đi xuống cầu thang, cô ngẩng lên, lại chính là Kiều Vũ. Mặt cậu vẫn còn sưng tấy, hốc mắt đỏ, nhưng cảm xúc đã ổn định, thậm chí còn mỉm cười nói với cô: “A Ly, ở đây có bánh sủi cảo dì Trần cho, em giúp anh nấu chín nha, mẹ anh vẫn chưa ăn tối.”